Алынды: 01.07.2026
Қабылданды: 20.10.2026
Онлайн жарияланды: 30.10.2026
ӘОЖ: 615.03:616.379-008.64-085-07
ҒТАМР: 76.31.29, 76.29.37
DOI: 10.53511/pharmkaz.2026.5.4
Мақала түрі: Түпнұсқалық ғылыми мақала
2 ТИПТІ ҚАНТ ДИАБЕТІ КЕЗІНДЕГІ ЕМДЕУ СЫЗБАСЫНЫҢ КҮРДЕЛІЛІГІ, КЛИНИКАЛЫҚ ЖАУАП ЖӘНЕ ДӘРІЛІК ЗАТТАРҒА ТІКЕЛЕЙ ШЫҒЫНДАР: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АЛҒАШҚЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ-САНИТАРИЯЛЫҚ КӨМЕКТЕГІ НАҚТЫ КЛИНИКАЛЫҚ ТӘЖІРИБЕНІҢ РЕТРОСПЕКТИВТІ КОГОРТТЫҚ ЗЕРТТЕУІ
И.Б. Қайбағарова¹, Г.А. Смағұлова¹, А.Ш. Сартаева2, Н.М. Мавлюдова¹, Л.М. Жамалиева², А.К. Овсянникова3
¹ Фармакология және клиникалық фармакология кафедрасы, Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті, Ақтөбе, Қазақстан
² Жалпы дәрігерлік практика № 2 кафедрасы, Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті, Ақтөбе, Қазақстан
³ Терапия және профилактикалық медицина институты – Ресей ғылым академиясы Сібір бөлімшесінің Цитология және генетика институты Федералдық зерттеу орталығының филиалы, Новосібір, Ресей
Кіріспе. 2-типті қант диабетінің (2-типті ҚД) таралуының артуы ұзақ мерзімді гипогликемиялық емге қажеттіліктің өсуімен және пациенттер мен денсаулық сақтау жүйелері үшін елеулі экономикалық жүктемемен қатар жүреді. Күнделікті клиникалық тәжірибеде емдеу туралы шешімдерге клиникалық тиімділікпен қатар дәрілік заттардың қолжетімділігі, оларды тағайындау ерекшеліктері және емдеу құны әсер етеді. Сондықтан гипогликемиялық емді фармакоэпидемиологиялық және фармакоэкономикалық бағалау алғашқы медициналық-санитариялық көмек жағдайында қант диабеті бар пациенттерді емдеуді оңтайландыру үшін құнды ақпарат бере алады.
Мақсаты. Қазақстанның Ақтөбе қаласында алғашқы медициналық-санитариялық көмек алатын 2-типті қант диабеті бар пациенттердегі пероральды гипогликемиялық емге фармакоэпидемиологиялық және фармакоэкономикалық талдау жүргізу.
Әдістері. 2024 жылғы сәуірден 2025 жылғы сәуірге дейін динамикалық бақылауда болған 2-типті қант диабеті бар пациенттердің медициналық карталарына ретроспективті зерттеу жүргізілді. Қосу және алып тастау критерийлері қолданылғаннан кейін талдауға 232 пациент енгізілді. Ем құрылымы, клиникалық-демографиялық сипаттамалар, алдын ала белгіленген HbA1c зерттеу шегіне қол жеткізуді бағалау, емге клиникалық жауап және дәрілік заттарға тікелей шығындар бағаланды. Емге жауаппен және емдеу құнымен байланысты факторларды анықтау үшін логистикалық және сызықтық регрессиялық талдау қолданылды. Фармакоэкономикалық талдау тікелей дәрілік шығындарды бағалауды және емге клиникалық жауап берген бір пациентке шаққандағы емдеу құны (CER) есептеуді қамтыды.
Нәтижелері. Ең кең таралған емдеу стратегиясы қосарланған пероральды ем болды (50,9%), одан кейін монотерапия (34,5%) және үштік терапия (14,7%) орын алды. Метформин емдеу сызбаларының 84,5%-ына енгізілді. HbA1c <7% зерттеу шегіне пациенттердің 28,4%-ы жетті. Клиникалық жауап (HbA1c-тің бастапқы деңгейден бақылау кезеңіне дейін төмендеуі) 232 пациенттің 88-інде (37,9%) байқалды. Жауап жиілігі монотерапияда 36,3%, қосарланған емде 38,1% және үштік емде 41,2% болды; топтар арасындағы айырмашылық статистикалық мәнді болмады (χ² = 0,250; p = 0,882). Жылдық дәрілік шығындар монотерапияда 51 434 теңге, қосарланған емде 119 931 теңге және үштік емде 332 591 теңге болды. Талқылау. Зерттеу нәтижелері алғашқы медициналық-санитариялық көмек жағдайында пероральды қосарланған емнің басым қолданылатынын және ем сызбасындағы дәрілер саны артқан сайын жылдық дәрілік шығындардың едәуір өсетінін көрсетті. Алайда монотерапия, қосарланған және үштік ем топтарында клиникалық жауап жиілігі бойынша статистикалық мәнді айырмашылық анықталмады (p = 0,882). Топтар бастапқы HbA1c деңгейі мен диабет ұзақтығы бойынша ерекшеленгендіктен, тікелей салыстырулар ем сызбаларының салыстырмалы тиімділігін дәлелдемейді. Жауапты HbA1c деңгейінің кез келген төмендеуі ретінде анықтау және ROC-талдаудың зерттеушілік сипаты нәтижелерді сақтықпен түсіндіруді талап етеді.
Қорытынды. Пероральды біріктірілген гипогликемиялық ем алғашқы медициналық-санитариялық көмектің күнделікті тәжірибесінде басым емдеу стратегиясы болды. Емдеу сызбасының күрделілігінің жоғары болуы дәрілік заттарға жұмсалатын жылдық шығындардың едәуір жоғары болуымен байланысты болды, ал емдеу топтары арасындағы клиникалық жауап айырмашылықтары статистикалық тұрғыдан маңызды болмады; топтар бастапқы сипаттамалары бойынша салыстырмалы болмағандықтан, бұл нәтижелер сипаттамалық сипатқа ие. Бастапқы HbA1c деңгейі клиникалық жауаппен (HbA1c деңгейінің кез келген төмендеуімен) тәуелсіз байланысты жалғыз айнымалы болды; бұл байланыс орташа мәнге регрессия құбылысын ішінара көрсетуі мүмкін, ал зерттеушілік ROC-талдау барысында анықталған шекті мән сыртқы валидацияны қажет етеді.
Түйінді сөздер: 2 типті қант диабеті; қант төмендететін терапия; фармакоэкономика; емге жауап берген бір пациентке шаққандағы шығын; алғашқы медициналық-санитариялық көмек; HbA1c.
количество просмотров / 👁 76