Алынды: 31.07.2026
Қабылданды: 10.08.2026
Онлайн жарияланды: 21.08.2026
ӘОЖ: 005.584.1:615.1:004.9
DOI: 10.53511/pharmkaz.2026.4.8
ДӘРІЛІК ЗАТТАР АЙНАЛЫМЫ САЛАСЫНДАҒЫ БАСҚАРУШЫЛЫҚ БАҚЫЛАУДЫ KPI ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ҚҰРАЛДАР НЕГІЗІНДЕ ЖЕТІЛДІРУ МОДЕЛІ
Сейсенов Азамат Дәулетұлы¹, Мамырбекова Салтанат Апбасқызы²
¹ 7М04103-EMBA «Денсаулық сақтаудағы бизнес-әкімшілендіру» білім беру бағдарламасының магистранты, «С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті» КеАҚ; Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК Заң басқармасының басшысы,
Астана, Қазақстан.
² PhD докторы, қауымдастырылған профессор, «С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті» КеАҚ Қосымша және кәсіптік білім беру институтының директоры, Алматы, Қазақстан.
Хат-хабарға жауапты автор: Сейсенов Азамат Дәулетұлы; e–mail: seisenov2013@gmail.com.
Кіріспе. Дәрілік заттар айналымын мемлекеттік реттеудің сапасы сараптамалық үдерістердің уақтылығын, сапасын және ашықтығын қамтамасыз ететін басқарушылық бақылау жүйесіне байланысты. Дәстүрлі есептілік көбінесе ауытқулар орын алғаннан кейін көрсетеді, сондықтан тәуекелдерді ерте анықтайтын және деректерге негізделген шешімдерді қолдайтын модель қажет.
Әдістер. Зерттеу қолданбалы жобалық сипатта жүргізілді. Жүйелік және үдерістік тәсілдер, нормативтік және әдістемелік құжаттарды талдау, регуляторлық жүйелерді нығайту жөніндегі халықаралық ұсынымдарды салыстырмалы зерделеу, сондай-ақ басқарушылық үдерістерді модельдеу қолданылды.
Нәтижелер. Басқарушылық бақылаудың стратегиялық, үдерістік және операциялық деңгейлерін қамтитын үш деңгейлі архитектурасы ұсынылды. Уақтылықты, үдерістердің ұзақтығын, мерзімді бұзу тәуекелін, алғашқы реттен орындалу сапасын, қайталама жұмысты, деректер сапасын, түзету іс-шараларының орындалуын, жүктеменің теңгерімділігін және автоматтандыру дәрежесін қамтитын көрсеткіштер жүйесі қалыптастырылды. Басшының цифрлық панелінің құрылымы және модельді кезең-кезеңімен енгізу жол картасы әзірленді.
Талқылау. Ұсынылған модель кейінгі есептік бақылаудан ауытқуларды ерте анықтауға, олардың себептерін талдауға және басқарушылық әрекеттерді бақылауға көшуге мүмкіндік береді. KPI кәсіби сараптамалық бағалауды алмастырмауға тиіс; мақсатты мәндер бастапқы деңгейді өлшеп, көрсеткіштерді нақты деректерде пилоттық апробациядан өткізгеннен кейін белгіленуі қажет.
Түйінді сөздер: басқарушылық бақылау, KPI, цифрлық трансформация, дәрілік заттар, регуляторлық жүйе, цифрлық панель, Business Intelligence, үдерістік басқару, ДЗМБСҰО.
количество просмотров / 👁 35